Tại Westminster, Quận Cam, nơi những giàn hoa giấy buông mình qua hàng rào trắng và không khí thoảng hương phở lẫn gió biển, ông Hoà và bà Bình đã đưa ra một quyết định khiến các con bất ngờ, nhưng với họ lại vô cùng tự nhiên.
Ở tuổi trên 80, sau hơn sáu thập niên chung sống, họ quyết định dọn vào một cộng đồng chăm sóc hỗ trợ để được ở bên nhau đến cuối đời.
“Cả đời mình nấu ăn cũng đủ rồi,” bà Bình cười nhẹ.
“Và rửa chén cho ba đời,” ông Hoà đáp.
Họ mệt — nhưng chưa bao giờ mệt vì nhau.
Một Khởi Đầu Mới Ở Tuổi Hưu
Cộng đồng mới sáng sủa và ấm áp. Không còn vòi nước rỉ, không còn phải đi chợ xách đồ nặng, không còn giặt giũ vất vả. Bữa ăn được chuẩn bị đúng giờ. Thuốc men được sắp xếp cẩn thận. Lịch sinh hoạt đầy ắp những hoạt động.
Họ gặp những người bạn mới cùng sở thích, cùng đức tin Thiên Chúa Giáo. Mỗi Chủ Nhật, họ tham dự thánh lễ, giờ thờ phượng tại nhà nguyện nhỏ trong khuôn viên. Những buổi chiều trong tuần, họ cùng nhau hát những bản tình ca Việt Nam xưa.
Lần đầu tiên sau nhiều năm, họ cảm thấy nhẹ lòng.
Tự do.
An toàn.
Mỗi buổi hoàng hôn, họ ngồi bên nhau trong sân, ngắm bầu trời California nhuộm hồng và vàng rực.
“Mình đã tính toán chu đáo,” ông Hoà khẽ nói.
“Ừ, Chúa luôn nhân từ với chúng ta,” bà Bình gật đầu.
Họ tin rằng chương cuối của cuộc đời mình sẽ bình yên như thế — tay trong tay.
Sự Thay Đổi Âm Thầm
Ba năm trôi qua.
Dấu hiệu đầu tiên rất nhỏ.
Bà Bình kể lại câu chuyện tuần trăng mật ở Đà Lạt — nhưng chi tiết không đúng. Khách sạn khác đi. Năm tháng thay đổi. Địa điểm bị nhầm lẫn.
Bạn bè bắt đầu nhìn nhau.
Rồi hôm sau, bà kể lại cùng câu chuyện — với những dữ kiện khác nữa.
Những lời bàn tán xuất hiện.
“Bà ấy bịa chuyện.”
“Bà không nhớ được đâu là thật.”
Ông Hoà thấy tim mình thắt lại.
Ban đầu, ông bênh vực vợ. “Chỉ là nhầm lẫn chút thôi.”
Nhưng rồi chính ông cũng nhận ra sự đảo lộn trong lời kể. Một ký ức được kể ba cách khác nhau. Tên người quen bị nhầm. Cuộc trò chuyện lặp lại chỉ vài phút sau.
Bà vẫn trông khỏe mạnh. Bác sĩ cho kết quả khám sức khoẻ tổng quá tốt.
Ai có thể nghĩ rằng bên trong, chứng sa sút trí tuệ đang âm thầm tiến triển — và rồi chuyển dần sang Alzheimer?
Khi An Toàn Trở Thành Nỗi Lo
Một hôm, bà bước ra khỏi khuôn viên sau 9 giờ đêm.
Cảnh sát đưa bà trở lại. Bà nói rằng bà “đi về nhà.”
Nhưng đó chính là nhà.
Vài tuần sau, chuyện ấy lặp lại.
Ban quản lý mời ông Hoà vào văn phòng.
“Chúng tôi rất quý bà Bình,” họ nói, “nhưng tình trạng của bà đang sa sút. Chúng tôi không thể bảo đảm an toàn nếu bà tiếp tục đi ra đường một mình.”
Những lời ấy như bản án.
Ông Hoà đã chuẩn bị kỹ cho tuổi hưu — tiền tiết kiệm, bảo hiểm, sự ổn định.
Ông chưa từng chuẩn bị cho điều này.
Quyết Định Khó Khăn
Các con họ tụ họp lại.
Chúng là những người con hiếu thảo, nhưng cuộc sống bận rộn — công việc, con nhỏ, sinh hoạt cuối tuần.
Chăm sóc toàn thời gian vượt quá khả năng.
Thuê người chăm sóc 24/7 tại California sẽ làm cạn kiệt tài sản.
Giải pháp hợp lý nhất cũng là đau lòng nhất:
Việt Nam.
Tại Hà Nội, chi phí chăm sóc 24/7 phải chăng hơn nhiều.
Nhưng với ông Hoà, Việt Nam không chỉ là quê hương.
Đó là ký ức ông muốn quên.
Ông từng bị giam trong trại cải tạo sau chiến tranh. Ông đã chứng kiến bạn tù chết trong vòng tay mình vì những căn bệnh có thể chữa được.
Nỗi đau ấy quá lớn để sống lại.
Nhưng bà Bình không còn nhớ nhiều. Những ngày tốt, bà nghĩ ông là một người tốt bụng thường đến thăm. Những ngày xấu, bà nhìn ông như người xa lạ.
Tình Yêu Là Ở Lại
Bà Bình về Hà Nội trước.
Ông Hoà ở lại Westminster tám tháng, sống giữa căn phòng trống trải.
Cuối cùng, ông thu xếp hành lý và bay sang Hà Nội.
Không phải vì ông muốn.
Mà vì tình yêu không cho phép ông ở lại.
Ông thuê một căn hộ nhỏ gần nơi bà ở.
Mỗi ngày, ông đến thăm.
Ông đưa bà đi dạo. Bà nắm tay ông theo bản năng.
Bà không nhớ tên ông.
Nhưng bà tin bàn tay ấy.
Người Còn Nhớ
Một người bạn hỏi ông:
“Tại sao anh cố gắng làm bà ấy nhớ lại? Bà đâu còn nhớ gì.”
Ông mỉm cười.
“Không phải cho bà ấy,” ông nói.
“Là cho tôi.”
“Tôi muốn nhớ những ký ức của chúng tôi. Để khi bà ấy không còn nữa… tôi vẫn nhớ tình yêu, những thăng trầm, những năm tháng chúng tôi đã đi qua.”
Ngày Valentine
Ngày Valentine, ông lặp lại thói quen bao năm.
Một cuộc dạo bộ ngắn.
Một tách cà phê.
Bữa ăn tại quán quen thuộc.
Và một hộp sô-cô-la đen hạnh nhân.
Ông đặt hộp quà vào tay bà.
Ông khẽ thì thầm: “Tôi biết sâu thẳm trong tim mình, mình nhớ những mùa Valentine chúng ta đã chia sẻ. Và hôm nay là một Valentine nữa của chúng ta.”
Ông siết nhẹ tay bà.
“Chúc mừng Valentine, Bình.”
Bà không gọi tên ông.
Nhưng bà mỉm cười.
Và trong nụ cười ấy, ông Hoà thấy lại cả một đời — chiến tranh, nước mắt, tiếng cười, tha thứ và tình yêu.
Ông hiểu rằng:
Tình yêu không phải là được nhớ đến.
Mà là chọn ở lại — hết lần này đến lần khác.
Cho đến mùa Valentine cuối cùng!
-Lê Nguyễn Thanh Phương-