Quy định mới của FCC có thể ảnh hưởng đến các mẫu robot hút bụi sản xuất ở nước ngoài trong tương lai, nhưng người tiêu dùng vẫn có thể tiếp tục sử dụng thiết bị đang sở hữu.
Robot hút bụi đã trở thành một thiết bị gia dụng hữu ích, đặc biệt đối với người cao niên, người gặp khó khăn trong việc đi lại hoặc những ai không thể thường xuyên cúi người, quét nhà hay đẩy máy hút bụi thông thường.
Tuy nhiên, những tiêu đề gần đây cho rằng Hoa Kỳ “cấm robot Roomba” đã khiến nhiều người lo lắng và hiểu lầm. Điều quan trọng nhất mà người tiêu dùng cần biết là:
Nếu quý vị đã sở hữu Roomba hoặc một loại robot hút bụi khác, quý vị không phải ngừng sử dụng. Chính phủ không thu hồi, vô hiệu hóa hoặc tịch thu những thiết bị này.
Các biện pháp hạn chế mới của chính phủ liên bang chủ yếu áp dụng đối với những mẫu robot mới được sản xuất bên ngoài Hoa Kỳ và chưa được Ủy Ban Truyền Thông Liên bang Hoa Kỳ—Federal Communications Commission, gọi tắt là FCC—cấp phép trước ngày 28 tháng 7 năm 2026.
Chính phủ Hoa Kỳ thực sự đã làm gì?
Ngày 28 tháng 7 năm 2026, FCC đưa nhóm “thiết bị robot tiên tiến sản xuất ở ngoại quốc”—foreign-produced advanced robotic devices—vào Covered List, tức danh sách những thiết bị được xem là có thể gây rủi ro đối với an ninh quốc gia hoặc sự an toàn của người dân Hoa Kỳ.
Thiết bị nằm trong danh sách này nói chung sẽ không được FCC cấp giấy phép cần thiết để một sản phẩm không dây mới được nhập cảng, quảng bá hoặc bán tại Hoa Kỳ.
Định nghĩa của FCC có thể bao gồm nhiều thiết bị:
- Có khả năng tự di chuyển và định hướng trên mặt đất.
- Biết tránh chướng ngại vật bằng camera, LiDAR hoặc cảm biến.
- Có thể hoạt động mà không cần người điều khiển đứng bên cạnh.
- Kết nối qua Wi-Fi, Bluetooth, mạng di động hoặc một mạng khác.
- Sử dụng phần mềm hoặc trí tuệ nhân tạo để định hướng hay thu thập dữ liệu.
- Có tổng trọng lượng trên 4,4 pound—khoảng 2 kg—kể cả trạm sạc hoặc trạm tự làm sạch.
Mặc dù chính sách ban đầu tập trung nhiều vào robot hình người và robot bốn chân giống động vật, nhiều robot hút bụi hiện đại cũng hội đủ các điều kiện trên. Xem thông báo chính thức của FCC và phần giải đáp của FCC.
Những trường hợp nào bị và không bị ảnh hưởng?
Quy định mới của FCC không:
- Cấm người dân sử dụng robot hút bụi đang sở hữu.
- Yêu cầu chủ nhân phải trả lại hoặc vứt bỏ thiết bị.
- Ngăn các cửa hàng bán những mẫu đã được FCC cấp phép trước đó.
- Ngăn nhà sản xuất tiếp tục sản xuất và nhập khẩu thêm những máy thuộc mẫu đã được cấp phép.
- Tự động chấm dứt ứng dụng, bảo hành, phụ tùng thay thế hoặc dịch vụ hỗ trợ khách hàng.
FCC cũng tạm thời cho phép một số bản cập nhật phần mềm và firmware dành cho sản phẩm đã được cấp phép, ít nhất đến ngày 1 tháng 1 năm 2029. Những bản cập nhật này có thể cần thiết để sửa lỗi bảo mật và giúp thiết bị tiếp tục hoạt động với điện thoại hoặc hệ điều hành mới.
Quy định chú trọng đến một mẫu robot mới được sản xuất ở ngoại quốc và xin FCC cấp phép lần đầu sau ngày 28 tháng 7 năm 2026.
Nhà sản xuất vẫn có thể xin chấp thuận có điều kiện nếu chứng minh được sản phẩm không tạo ra những rủi ro an ninh mà chính phủ đã xác định.
Các thương hiệu và mẫu máy quen thuộc
FCC không công bố danh sách cấm riêng từng thương hiệu hoặc từng mẫu robot hút bụi đang bán trên thị trường.
Bảng dưới đây liệt kê một số mẫu thông dụng đã được bán tại Hoa Kỳ, cùng với địa điểm sản xuất được công ty hoặc các nguồn đáng tin cậy công bố.
Cần lưu ý rằng quốc gia sản xuất có thể thay đổi tùy mẫu máy, thời điểm sản xuất và nhà máy. Nhãn trên máy hoặc hộp sản phẩm là nguồn thông tin chính xác hơn địa chỉ trụ sở của công ty.
| Thương hiệu và quyền sở hữu | Một số mẫu đã được bán tại Hoa Kỳ | Địa điểm sản xuất được công bố | Điều người đang sử dụng cần biết |
| iRobot Roomba — khởi đầu tại Massachusetts; được Picea Robotics của Trung Quốc mua lại sau quá trình tái cấu trúc | Roomba 600, 900, e, i, j và s series; Roomba Combo j7/j9; Combo 10 Max; Roomba 105; 205 DustCompactor; Plus 405/505; Max 705 | iRobot từng công bố sử dụng các nhà máy hợp đồng tại miền nam Trung Quốc, Việt Nam và Mã Lai Á. Đối tác Picea có cơ sở tại Trung Quốc và Việt Nam. | Roomba đang được sử dụng vẫn hợp pháp. Những mẫu đã được FCC cấp phép có thể tiếp tục được sản xuất, nhập khẩu và bán. |
| Roborock — công ty Trung Quốc có trụ sở tại Bắc Kinh | Q5 Max+, Qrevo Curv, Qrevo Edge, Saros 10 và Saros 10R | Được sản xuất bên ngoài Hoa Kỳ, liên quan đến hoạt động sản xuất tại Trung Quốc. Hãy kiểm tra nhãn trên từng máy. | Những mẫu hiện tại đã được cấp phép không bị ảnh hưởng. Các mẫu mới sản xuất ở nước ngoài có thể cần chấp thuận có điều kiện. |
| ECOVACS DEEBOT — công ty Trung Quốc có trụ sở tại Tô Châu | DEEBOT N30 Pro Omni, T50 Max Pro Omni và X8 Pro Omni | ECOVACS có những cơ sở sản xuất robot lớn tại Trung Quốc, bao gồm Tô Châu và Nam Tầm. | ECOVACS cho biết khách hàng hiện tại và sản phẩm đã được cấp phép tại Hoa Kỳ không bị ảnh hưởng. |
| Dreame — công ty Trung Quốc có trụ sở tại Tô Châu | L40 Ultra, L50 Ultra và X50 Ultra | Dreame có cơ sở sản xuất tại Tô Châu, Trung Quốc. | Các mẫu đã được cấp phép có thể tiếp tục được sử dụng và bán. Mẫu mới sản xuất ở nước ngoài phải trải qua thủ tục cấp phép mới. |
| Eufy — thương hiệu nhà thông minh của Anker Innovations, một công ty có nguồn gốc Trung Quốc | RoboVac series, X10 Pro Omni, S1 Pro và E28 | Được sản xuất bên ngoài Hoa Kỳ; Anker và các đối tác có quan hệ sản xuất tại Trung Quốc và Việt Nam. Cần kiểm tra nhãn trên từng máy. | Eufy cho biết sản phẩm hiện bán tại Hoa Kỳ vẫn được cung cấp, hỗ trợ và cập nhật. |
| Shark — SharkNinja có trụ sở tại Massachusetts | Shark Matrix Plus 2-in-1 và PowerDetect 2-in-1 NeverTouch Pro | Shark sử dụng các nhà sản xuất hợp đồng ở nước ngoài, trong đó có Trung Quốc và Việt Nam. Quốc gia sản xuất có thể khác nhau tùy mẫu hoặc lô hàng. | Shark cho biết robot hút bụi hiện bán tại Hoa Kỳ vẫn tiếp tục được bán, sử dụng và hỗ trợ. |
| Narwal — công ty robot Trung Quốc | Freo X Ultra, Freo Z Ultra và Freo Pro | Được sản xuất bên ngoài Hoa Kỳ, chủ yếu qua các hoạt động sản xuất tại Trung Quốc. | Narwal cho biết các sản phẩm đã được cấp phép vẫn hoạt động, được hỗ trợ và tiếp tục bán tại các cửa hàng. |
| Samsung — công ty Hàn Quốc | Jet Bot, Jet Bot AI+ và Bespoke Jet Bot Combo AI | Samsung sản xuất thiết bị tại nhiều quốc gia Á Châu, bao gồm Hàn Quốc và Việt Nam. Người mua cần kiểm tra nhãn trên sản phẩm cụ thể. | Các mẫu Jet Bot đã được cấp phép không tự động bị ảnh hưởng. Quy định chủ yếu liên quan đến các mẫu mới sản xuất ở nước ngoài. |
| Matic — công ty robot tiêu dùng Hoa Kỳ | Robot hút bụi và lau nhà Matic | Công ty cho biết sản phẩm được lắp ráp tại California. | Matic có thể thuận lợi hơn theo quy định mới. Tuy nhiên, chỉ lắp ráp tại Hoa Kỳ chưa chắc đã hội đủ tiêu chuẩn “sản phẩm nội địa” của chính phủ liên bang. |
ECOVACS, Eufy, Narwal và Shark đều xác nhận rằng những sản phẩm hiện tại của họ vẫn được bán, sử dụng và hỗ trợ. Xem phản hồi của các nhà sản xuất.
Riêng đối với iRobot, hồ sơ nộp cho chính phủ liên bang cho thấy công ty sử dụng những nhà máy sản xuất theo hợp đồng tại Trung Quốc, Việt Nam và Mã Lai Á, đồng thời ngày càng phụ thuộc vào các cơ sở của Picea tại Trung Quốc và Việt Nam. Xem hồ sơ iRobot nộp cho SEC.
Nhãn “Made in China” có nghĩa là robot hút bụi hiện nay bất hợp pháp không?
Không.
Vấn đề quốc gia sản xuất – Trung Quốc – không có nghĩa là robot đang có trong nhà hoặc đang bán tại cửa hàng bị cấm. Những câu hỏi quan trọng là:
- Đây có phải mẫu đã được FCC cấp phép trước ngày 28 tháng 7 năm 2026 hay không?
- Sản phẩm có được bán qua cửa hàng hoặc đại lý chính thức tại Hoa Kỳ không?
- Thiết bị có mã nhận dạng FCC—FCC ID—hợp lệ không?
- Đây có phải mẫu mới đang xin cấp phép lần đầu sau khi quy định có hiệu lực không?
Một máy mới vừa được sản xuất nhưng thuộc mẫu cũ đã được FCC cấp phép vẫn có thể được nhập cảng và bán. Vì vậy, “sản xuất sau ngày 28 tháng 7” không nhất thiết có nghĩa là “bị cấm.”
Người tiêu thụ có thể tìm FCC ID ở mặt dưới của robot, trạm sạc, hộp sản phẩm hoặc phần thông tin pháp lý trong ứng dụng. Sau đó, mã số này có thể được kiểm tra trong cơ sở dữ liệu FCC ID.
Tại sao robot hút bụi lại có thể gây lo ngại về an ninh?
Robot hút bụi hiện đại thực chất là những chiếc máy tính nhỏ có bánh xe. Tùy mẫu, thiết bị có thể bao gồm:
- Bộ quét LiDAR để thiết lập sơ đồ nhà.
- Camera nhận diện đồ đạc, vật nuôi và chướng ngại vật.
- Microphone hoặc chức năng điều khiển bằng giọng nói.
- Kết nối Wi-Fi và tài khoản lưu trữ trên hệ thống cloud.
- Lịch sử dọn dẹp và tên của từng phòng.
- Phần mềm có thể được cập nhật hoặc điều khiển từ xa.
Những tính năng này giúp robot làm sạch hiệu quả hơn, nhưng cũng có thể tạo ra rủi ro về quyền riêng tư và an ninh mạng nếu hệ thống máy chủ, phần mềm hoặc tài khoản của người sử dụng bị xâm nhập.
FCC không kết luận rằng mọi robot hút bụi đều theo dõi chủ nhân. Quyết định này nhằm đối phó với nguy cơ rộng hơn: robot kết nối Internet được sản xuất ở nước ngoài có thể làm lộ dữ liệu trong nhà, bị điều khiển từ xa hoặc tạo sự lệ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài.
Bảy biện pháp bảo vệ dành cho người cao niên và gia đình
Người cao niên không cần từ bỏ một thiết bị đang giúp ích cho sinh hoạt hằng ngày. Thay vào đó, nên áp dụng một số biện pháp bảo vệ:
- Luôn cập nhật ứng dụng và robot. Các bản cập nhật thường sửa những lỗ hổng bảo mật mới được phát hiện.
- Sử dụng mật khẩu riêng. Không dùng chung mật khẩu với email, tài khoản ngân hàng, Medicare hoặc Social Security.
- Bật chức năng xác minh hai bước nếu nhà sản xuất có cung cấp.
- Sử dụng một mạng Wi-Fi riêng cho thiết bị thông minh. Nhiều router hiện nay cho phép thiết lập mạng khách hoặc mạng IoT, giúp tách robot khỏi máy tính chứa hồ sơ tài chính hay y-tế.
- Kiểm tra phần cài đặt quyền riêng tư. Nếu không cần xem camera từ xa, sử dụng microphone, trợ lý giọng nói hoặc chia sẻ sơ đồ nhà, hãy tắt các chức năng này.
- Mua phiên bản dành cho thị trường Hoa Kỳ từ cửa hàng đáng tin cậy. Tránh những sản phẩm giá rẻ được quảng cáo là bản “international,” “global” hoặc hàng nhập khẩu không chính thức vì có thể không được FCC cấp phép, không có bảo hành tại Hoa Kỳ hoặc không tương thích với ứng dụng.
- Khôi phục cài đặt gốc trước khi bán, tặng hoặc vứt bỏ robot. Việc này giúp xóa thông tin tài khoản, sơ đồ nhà và các lựa chọn dọn dẹp. iRobot cung cấp hướng dẫn đặt lại máy và quản lý dữ liệu trong ứng dụng. Xem hướng dẫn quyền riêng tư của iRobot.
Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ—FTC—cũng khuyên người tiêu dùng thay đổi mật khẩu mặc định, sử dụng xác minh hai bước và thường xuyên cập nhật phần mềm của các thiết bị kết nối Internet. Xem hướng dẫn bảo mật thiết bị thông minh của FTC.
Điều người cao niên cần ghi nhớ
Nếu Roomba, Shark, Roborock, ECOVACS, Eufy, Dreame, Narwal hoặc Samsung vẫn đang giúp quý vị dọn dẹp nhà cửa, quý vị không cần ngừng sử dụng.
Quyết định của FCC chú trọng đến biện pháp kiểm soát thị trường trong tương lai, không phải lệnh thu hồi thiết bị gia dụng. Các mẫu đã được cấp phép trước đây vẫn có thể tiếp tục được sản xuất, nhập khẩu, bán, cập nhật và sử dụng.
Ảnh hưởng của quy định mới có thể xuất hiện từ từ. Một số mẫu mới sản xuất bên ngoài Hoa Kỳ có thể bị trì hoãn, thiết kế lại, chuyển sang sản xuất tại Hoa Kỳ hoặc không được bán tại thị trường Mỹ nếu nhà sản xuất không được chấp thuận có điều kiện.
Đối với người cao niên đang dựa vào những thiết bị này để duy trì cuộc sống độc lập, phản ứng thích hợp không phải là hoảng sợ. Hãy tiếp tục sử dụng máy một cách cẩn thận, cập nhật phần mềm bảo mật và kiểm tra đúng số model, FCC ID cùng quốc gia sản xuất trước khi mua máy mới.
Thông tin được cập nhật đến ngày 13 tháng 8 năm 2026. Vì nhà sản xuất có thể thay đổi nhà máy và chuỗi cung ứng, người tiêu dùng nên kiểm tra nhãn trên từng sản phẩm thay vì chỉ dựa vào quốc gia đặt trụ sở của thương hiệu.
-Nguyễn Bách Khoa-