Bà đã mở cánh cửa ngành y-khoa cho phụ nữ trên toàn thế giới và thay đổi tận gốc cách xã hội nhìn nhận phụ nữ là những người chữa lành bệnh tật, những chuyên gia và những nhà lãnh đạo trong lĩnh vực y-học.
Phụ Nữ Bị Loại Khỏi Ngành Y-Học
Vào đầu thế kỷ 19, y-khoa là một lĩnh vực chỉ dành cho nam giới. Tại châu Âu và Hoa Kỳ, các chuẩn mực xã hội khi đó cho rằng phụ nữ kém năng lực trí tuệ, dễ bị cảm xúc chi phối và không phù hợp với các môn khoa học—đặc biệt là giải phẫu, vốn bị xem là “không đứng đắn” đối với phụ nữ.
Những rào cản chính khiến phụ nữ không thể theo học trường y:
- Định kiến văn hóa: Kỳ vọng phụ nữ chỉ gắn liền với hôn nhân, gia đình và vai trò nội trợ, không phải sự nghiệp chuyên môn.
- Quan niệm đạo đức: Việc nghiên cứu cơ thể con người, nhất là giải phẫu nam giới, bị coi là không phù hợp với “phẩm hạnh” của phụ nữ.
- Loại trừ thể chế: Các trường y thẳng thừng từ chối nữ sinh, dù nhiều nơi không cần ban hành quy định thành văn—tập quán xã hội đã đủ để ngăn cản.
- Sự chống đối nghề nghiệp: Nhiều bác sĩ nam giới lo ngại cạnh tranh và cho rằng phụ nữ sẽ làm suy giảm uy tín của ngành.
Trên thực tế, phụ nữ vẫn âm thầm đảm nhận vai trò chăm sóc sức khỏe—như bà đỡ, y-tá, thầy thuốc dân gian—nhưng không được cơ hội đào tạo chính thức và trao bằng cấp.
Điều Gì Khơi Dậy Mối Quan Tâm của Elizabeth Blackwell Về Ngành Y
Elizabeth Blackwell ban đầu không hề mơ ước trở thành bác sĩ. Bước ngoặt xảy ra khi một người bạn thân của bà, đang hấp hối vì bệnh tật, tâm sự rằng nỗi đau của cô có lẽ đã được xoa dịu hơn nếu được điều trị bởi một bác sĩ phái nữ. Khoảnh khắc mang tính cá nhân ấy đã thay đổi hoàn toàn hướng đi cuộc đời Blackwell.
Chính bà từng thừa nhận rằng ý nghĩ học y-khoa lúc đầu khiến bà “ghê sợ,” vì bà cũng chịu ảnh hưởng từ những định kiến xã hội phổ biến. Tuy nhiên, cảm thức công bằng, khát khao tri thức và niềm xác tín đạo đức đã giúp bà vượt qua rào cản tâm lý ấy. Với Blackwell, y-khoa không chỉ là một nghề nghiệp—mà là một sứ mệnh.
Vượt Qua Định Kiến: Ghi Danh “Tình Cờ”
Từ năm 1847 đến 1849, Elizabeth Blackwell nộp đơn vào hơn 20 trường y-khoa và đều bị từ chối—chỉ trừ một nơi.
Việc bà được nhận vào Geneva Medical College (tiểu bang New York) gần như là một sự tình cờ. Ban giám đốc nhà trường yêu cầu toàn bộ sinh viên nam bỏ phiếu quyết định, với giả định rằng đề nghị này chỉ là trò đùa. Tất cả các sinh viên đã bỏ phiếu “đồng ý”cho vui —vì họ nghĩ rằng chuyện không thể xảy ra. Khi Blackwell xuất hiện, “trò đùa” ấy trở thành hiện thực.
Những thử thách sau đó vô cùng khắc nghiệt:
- Bà bị cô lập và bị loại khỏi nhiều buổi thực hành.
- Một số giáo sư từ chối giảng dạy, vì không thoải mái với sự hiện diện của một phụ nữ.
- Người dân địa phương nhìn bà như một sự tò mò—thậm chí là mối đe dọa về đạo đức.
Dù vậy, Blackwell kiên trì với kỷ luật và học rất giỏi. Ngày 23, tháng Giêng 1849, bà tốt nghiệp thủ khoa, trở thành người phụ nữ đầu tiên tại Hoa Kỳ và trên thế giới tốt nghiệp bằng Bác Sĩ Y-khoa.
Tái Định Hình Ngành Y-khoa và Chăm Sóc Sức Khỏe
Thành tựu của Elizabeth Blackwell tạo ra những thay đổi vượt xa sự nghiệp cá nhân của bà.
1. Mở đường cho phụ nữ làm bác sĩ
Thành công của bà chứng minh rằng phụ nữ hoàn toàn đủ năng lực trong ngành y-học. Trong những thập niên sau đó, các trường y-khoa dành cho nữ giới ra đời tại Hoa Kỳ và châu Âu, và dần dần các trường y đồng giáo dục cũng xuất hiện.
2. Thay đổi cách chăm sóc bệnh nhân nữ
Trước kia nhiều phụ nữ tránh điều trị y-tế vì e ngại hoặc thiếu tin tưởng bác sĩ nam giới—đặc biệt với các vấn đề phụ khoa và sản khoa. Các bác sĩ nữ mang đến sự tôn trọng, cảm thông và khả năng sử dụng dịch vụ y-tế vốn lâu nay bị hạn chế.
3. Thúc đẩy y-tế dự phòng và sức khỏe cộng đồng
Blackwell nhấn mạnh vệ sinh, phòng bệnh và trách nhiệm đạo đức trong y-khoa—những tư tưởng sau này trở thành nền tảng của y-tế công cộng hiện đại. Bà nhìn y-học không chỉ là để chữa bệnh, mà còn là cải thiện điều kiện xã hội.
4. Thay đổi cách xã hội nhìn nhận và tôn trọng phụ nữ
Quan trọng hơn cả, cuộc đời Blackwell thách thức niềm tin rằng phụ nữ phải đứng ngoài đời sống trí tuệ và chuyên môn. Bà trở thành biểu tượng cho năng lực lãnh đạo, kỷ luật và thẩm quyền đạo đức của phụ nữ.
Di Sản Vẫn Còn Nguyên Vẹn Giá Trị Hôm Nay
Ngày nay, tại nhiều quốc gia, phụ nữ chiếm hơn một nửa số sinh viên trường y. Thực tế đó bắt nguồn từ lòng can đảm của Elizabeth Blackwell—người đã dám đối diện với thử thách kỳ thị và chấp nhận bị chế giễu để giành lấy vị trí xứng đáng trong ngành y-học. Sau nhiều thập niên cống hiến cho công tác vận động, giảng dạy và y-tế công cộng, bà sống những năm cuối đời tại Anh quốc, tiếp tục viết sách và hướng dẫn các thế hệ sau cho đến khi qua đời năm 1910, hưởng thọ 89 tuổi.
Câu chuyện của bà không chỉ nói về bình đẳng giới tính. Đó còn là câu chuyện về quyền được chăm sóc sức khỏe, sự tôn trọng dành cho bệnh nhân, cùng lòng nhân ái—chứ không phải giới tính— là thước đo của y-sĩ.
Đối với độc giả HuuTri.org, đặc biệt những người suy ngẫm về y-tế, tuổi già và phẩm giá con người trong giai đoạn sau của cuộc đời, cuộc đời dài lâu và di sản bền vững của Elizabeth Blackwell nhắc nhở rằng mọi tiến bộ trong y-học đều bắt nguồn từ những cá nhân dám đối diện với sự bất công—để việc chăm sóc sức khỏe ngày càng trở nên nhân bản, bao dung và tôn trọng hơn cho tất cả mọi người.
-Phan Trần Hương-
Nguồn Tham Khảo:
- National Library of Medicine (NIH)
Elizabeth Blackwell (1821–1910): First Woman Physician in the United States
Nguồn chính thống, trình bày đầy đủ tiểu sử, bối cảnh lịch sử và đóng góp của Elizabeth Blackwell đối với ngành y. - Britannica Encyclopedia
Elizabeth Blackwell
Tóm lược học thuật, chính xác về cuộc đời, sự nghiệp và tầm ảnh hưởng toàn cầu của bà. - U.S. National Park Service
Elizabeth Blackwell: Champion of Women in Medicine
Phân tích vai trò tiên phong của Blackwell trong phong trào phụ nữ và cải cách y tế thế kỷ 19. - Library of Congress
Elizabeth Blackwell Papers
Tư liệu gốc (thư từ, bài viết, hồi ký), rất giá trị cho độc giả quan tâm đến lịch sử và nghiên cứu chuyên sâu. - Changing the Face of Medicine – NIH Exhibition
Women Physicians and Medical Education in the 19th Century
Bối cảnh rộng hơn về việc phụ nữ bị loại khỏi trường y và sự thay đổi sau Elizabeth Blackwell. - The British Medical Journal (BMJ)
Elizabeth Blackwell and the Struggle for Medical Education
Góc nhìn học thuật về những định kiến giới trong đào tạo y khoa và ảnh hưởng lâu dài của Blackwell. - Yale School of Medicine – Historical Perspectives
Women in Medicine: Historical Barriers and Breakthroughs
Phân tích lịch sử các rào cản và bước ngoặt của phụ nữ trong ngành y, có dẫn chiếu đến Blackwell.