Đứng trước Vietnam Veterans Memorial, đôi bàn tay già nua của tôi run nhẹ khi chạm vào mặt đá granite đen lạnh của bức tường tưởng niệm. Năm mươi mốt năm đã trôi qua kể từ ngày chiến tranh kết thúc, nhưng trong không gian tĩnh lặng nơi đây, thời gian dường như ngừng lại. Những cái tên được khắc trên bức tường không còn chỉ là những hàng chữ vô tri—mà trở thành khuôn mặt, giọng nói, tiếng cười và ký ức của những người lính trẻ từng sát cánh chiến đấu bên tôi nơi chiến trường Việt Nam.
Có những cái tên tôi nhận ra ngay lập tức.
Một người lính Thủy Quân Lục Chiến Mỹ từ Texas đã chia cho tôi điếu thuốc cuối cùng trong những ngày bị vây hãm ở Khe Sanh.
Một quân y trẻ tuổi từ Ohio đã cõng thương binh Việt Nam Cộng Hòa giữa khói lửa của trận chiến Bình Long.
Một người lính truyền tin ít nói đã không bao giờ rời khỏi chiến trường sau cuộc Tổng Tấn Công Tết Mậu Thân.
Đứng trước bức tường ấy, ký ức ùa về như những cơn sóng không thể ngăn lại.
Tiếng đại bác rung trời trong Tết Mậu Thân.
Khói lửa và đổ nát của Huế sau cuộc thảm sát.
Những đêm dài ở Khe Sanh khi chúng tôi không biết mình có còn sống để thấy bình minh hay không.
Tiếng gọi của những người lính bị thương—bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt.
Ánh mắt kinh hoàng của người dân chạy loạn.
Và sự im lặng lạnh buốt sau trận đánh, khi quá nhiều anh em không còn đứng lên điểm danh nữa.
Tôi là một người lính của Việt Nam Cộng Hòa. Chúng tôi đã chiến đấu bên cạnh những người lính Mỹ, vai kề vai, với niềm tin rằng tự do và liberty đáng để bảo vệ bằng mọi giá. Nhiều người đã không bao giờ trở về. Những người lính Mỹ ngã xuống trên quê hương chúng tôi, cách xa gia đình và đất nước của họ nửa vòng trái đất. Và hàng chục ngàn quân nhân Việt Nam Cộng Hòa cũng đã hy sinh, phần mộ thất lạc, bị quên lãng hoặc tan biến theo thời gian.
Hôm nay, nước Mỹ dành Memorial Day để tưởng nhớ những người con đã hy sinh cho đất nước—và điều đó hoàn toàn xứng đáng. Đứng trước bức tường này, lòng tôi tràn đầy biết ơn và đau buồn. Biết ơn những người lính Mỹ đã hy sinh cho một vùng đất không phải quê hương của họ. Và đau buồn vì chiến tranh để lại những vết thương không bao giờ thật sự lành.
Nhưng sâu trong tim tôi vẫn còn một nỗi buồn rất khó gọi thành tên.
Không có một Memorial Day dành cho những người lính Việt Nam Cộng Hòa.
Không có một buổi lễ quốc gia.
Không có bức tường đá đen khắc tên họ.
Không có lá quốc kỳ được gấp lại trao cho người vợ góa.
Không có phút mặc niệm được cả thế giới cùng tưởng nhớ.
Nhưng hôm nay, đứng tại Washington, D.C., tôi xin được chào kính tất cả những người lính bạn của tôi.
Những người lính Mỹ đã chiến đấu anh dũng bên cạnh chúng tôi.
Những người lính Việt Nam Cộng Hòa đã bảo vệ quê hương cho đến giây phút cuối cùng.
Những thanh niên chưa kịp sống hết tuổi trẻ của mình.
Những người anh em chiến hữu đã lấy mạng sống của mình để trả cho cái giá của tự do.
Chiến tranh đã kết thúc hơn nửa thế kỷ, nhưng ký ức thì chưa bao giờ chấm dứt.
Đối với những người còn sống sót như chúng tôi, Memorial Day không phải là chính trị hay thắng bại. Đó là ngày của tưởng niệm. Là lòng trung thành, sự hy sinh, và cái giá quá đắt mà chiến tranh đã để lại.
Khi nước mắt lặng lẽ rơi trước Bức Tường Tưởng Niệm, tôi khẽ thì thầm với những người đã nằm xuống:
“Các anh chưa bao giờ bị lãng quên.”
Và hôm nay, bằng tất cả sức lực còn lại của đôi tay già nua này, tôi xin được gửi lời chào kính cuối cùng đến tất cả những người lính đã chiến đấu và hy sinh cho tự do của miền Nam Việt Nam.
-Chiến Sĩ Vô Danh-