Bốn năm một lần, thế giới dường như thay đổi.
Những người vốn rất điềm tĩnh bỗng trở nên sôi nổi. Các quảng trường đông nghẹt người. Gia đình, bạn bè tụ họp trước màn hình tivi. Người ta mặc áo đấu của đội tuyển mình yêu thích, sơn quốc kỳ lên mặt, hát quốc ca với tất cả niềm tự hào.
Có những người bật khóc vì chiến thắng.
Cũng có những người lặng người khi đội tuyển của mình bị loại.
Điều kỳ lạ là phần lớn họ chưa từng gặp bất kỳ cầu thủ nào ngoài đời.
Vậy tại sao cảm xúc lại mãnh liệt đến như vậy?
Đó là vì World Cup chưa bao giờ chỉ là bóng đá.
Đây là một trong những hiện tượng tâm lý và xã hội lớn nhất trong lịch sử nhân loại.
Theo FIFA, hơn 5 tỷ người trên toàn thế giới đã theo dõi hoặc tương tác với World Cup 2022 dưới nhiều hình thức khác nhau. Không một môn thể thao nào khác có thể kết nối hàng tỷ con người thuộc đủ mọi màu da, tôn giáo, ngôn ngữ và nền văn hóa cùng hướng về một trái bóng tròn.
Điều gì khiến điều đó trở nên kỳ diệu?
Con Người Sinh Ra Để Thuộc Về Một “Bộ Lạc”
Hàng trăm nghìn năm trước, tổ tiên của chúng ta sống thành từng nhóm nhỏ.
Muốn tồn tại, con người phải có đồng đội.
Một người bị tách khỏi bộ lạc gần như không thể sống sót.
Mặc dù ngày nay chúng ta sống trong những thành phố hiện đại, bộ não vẫn giữ nguyên bản năng ấy.
Chúng ta luôn muốn được thuộc về một nhóm nào đó.
Đó có thể là:
- gia đình
- quê hương
- trường học
- tôn giáo
- nghề nghiệp
- một cộng đồng
- hay… một đội tuyển bóng đá.
Các nhà tâm lý học gọi đây là Thuyết Bản Sắc Xã Hội (Social Identity Theory).
Khi một người nhận mình là cổ động viên của một đội tuyển, đội bóng ấy dần trở thành một phần trong chính bản sắc của họ.
Đó là lý do người hâm mộ thường nói:
“Chúng ta thắng rồi!”
Mặc dù chính họ chưa hề bước xuống sân.
Chiến thắng của đội tuyển mang lại cảm giác tự hào như chính mình vừa đạt được thành công.
Ngược lại, thất bại cũng khiến họ buồn bã, thất vọng hoặc thậm chí mất ngủ.
Vì Sao Đội Tuyển Quốc Gia Có Ý Nghĩa Đặc Biệt?
Một câu lạc bộ có thể bỏ hàng trăm triệu đô la để mua những cầu thủ giỏi nhất thế giới.
Nhưng đội tuyển quốc gia thì không.
Mỗi cầu thủ khoác lên mình màu áo của đất nước.
Họ đại diện cho:
- ngôn ngữ
- văn hóa
- lịch sử
- truyền thống
- gia đình
- những thế hệ đi trước
- niềm tự hào dân tộc.
Chính vì vậy, mỗi trận đấu của đội tuyển quốc gia luôn mang nhiều ý nghĩa hơn một trận bóng bình thường.
Khi Nhật Bản đánh bại Đức…
Khi Morocco lần đầu tiên lọt vào bán kết World Cup…
Hay khi Croatia – một quốc gia chỉ có chưa đến 4 triệu dân – liên tiếp vượt qua những cường quốc bóng đá…
Người dân không chỉ cảm thấy đội bóng của mình chiến thắng.
Họ cảm thấy đất nước của mình đã được cả thế giới công nhận.
World Cup Đánh Thức Niềm Tự Hào Dân Tộc
Lá cờ.
Quốc ca.
Màu áo.
Những biểu tượng tưởng như rất quen thuộc bỗng trở nên vô cùng thiêng liêng trong những ngày World Cup.
Đó là vì bóng đá tạo nên một cảm giác đoàn kết hiếm có.
Người già và người trẻ.
Người giàu và người nghèo.
Người ở trong nước và kiều bào ở nước ngoài.
Trong 90 phút, tất cả cùng hướng về một mục tiêu.
Không còn khác biệt về nghề nghiệp hay địa vị.
Chỉ còn một niềm hy vọng chung.
Đội tuyển của đất nước mình sẽ chiến thắng.
Vì Sao World Cup Luôn Khiến Cả Thế Giới Hồi Hộp?
Có hàng nghìn giải đấu thể thao trên thế giới.
Nhưng World Cup luôn mang một sức hút rất khác.
Lý do nằm ở chỗ…
Bạn chỉ có cơ hội chứng kiến giải đấu này 4 năm một lần.
Một cầu thủ đẳng cấp thế giới có thể chỉ được tham dự ba hoặc bốn kỳ World Cup trong cả sự nghiệp.
Một chấn thương.
Một bàn thắng bị từ chối.
Một quả phạt đền hỏng.
Có thể thay đổi cả lịch sử.
Chính sự hiếm hoi ấy khiến từng trận đấu đều mang giá trị đặc biệt.
Mỗi kỳ World Cup giống như một cuốn phim kéo dài một tháng nhưng được chờ đợi suốt bốn năm.
Bóng Đá Không Chỉ Là Thắng Hay Thua
Nếu chỉ đơn thuần là môn thể thao, người hâm mộ sẽ không khóc.
Họ sẽ không ôm người lạ trên khán đài.
Họ cũng sẽ không thức đến 2–3 giờ sáng để xem một trận đấu diễn ra ở bên kia bán cầu.
Thực tế, điều khiến người ta yêu bóng đá không chỉ là tỷ số.
Mà là những cảm xúc mà nó mang lại.
Đó là:
- hy vọng
- tự hào
- thất vọng
- hồi hộp
- niềm tin
- và cảm giác được thuộc về một điều gì đó lớn lao hơn chính bản thân mình.
World Cup Là Ngôn Ngữ Chung Của Nhân Loại
Thật kỳ diệu khi một người Việt Nam, một người Brazil, một người Nhật Bản và một người Croatia có thể không nói cùng ngôn ngữ…
Nhưng tất cả đều hiểu cảm giác:
- tim đập nhanh trước một quả phạt đền
- nín thở trong những phút bù giờ
- òa vỡ khi bóng bay vào lưới.
Trong khoảnh khắc ấy…
Không cần phiên dịch.
Không cần cùng quốc tịch.
Chỉ cần tình yêu dành cho bóng đá.
Có Phải Người Hâm Mộ Chỉ Yêu Một Đội Bóng?
Không hẳn.
Nhiều người yêu đội tuyển quốc gia của mình.
Nhưng đồng thời cũng có thể yêu thích một đội tuyển khác.
Tại sao?
Đó chính là một trong những bí ẩn thú vị nhất của tâm lý học bóng đá.
Có người yêu Argentina chỉ vì Lionel Messi.
Có người yêu Bồ Đào Nha vì Cristiano Ronaldo.
Có người mê Brazil vì lối chơi ngẫu hứng.
Có người ngưỡng mộ Nhật Bản bởi tinh thần kỷ luật và sự khiêm nhường.
Điều gì khiến một cầu thủ có thể thu hút hàng trăm triệu người hâm mộ trên khắp thế giới?
Điều gì khiến nhiều người Mỹ gốc Mexico vẫn luôn cổ vũ đội tuyển Mexico, dù họ sinh ra và lớn lên tại Hoa Kỳ?
Và vì sao có những người sẵn sàng thức trắng đêm chỉ để xem một cầu thủ duy nhất thi đấu?
Đó sẽ là câu chuyện của Phần 2.
Đón đọc Phần 2:
Vì Sao Người Ta Mê Messi, Ronaldo Và Các Siêu Sao?
Khám phá tâm lý thần tượng, vì sao người hâm mộ chọn một đội tuyển không phải quê hương mình, và câu chuyện thú vị về bản sắc văn hóa của người nhập cư trên khắp thế giới.
-Lê Nguyên Vũ-